方法論-笛卡爾_第1頁
方法論-笛卡爾_第2頁
方法論-笛卡爾_第3頁
方法論-笛卡爾_第4頁
方法論-笛卡爾_第5頁
已閱讀5頁,還剩2頁未讀, 繼續(xù)免費(fèi)閱讀

下載本文檔

版權(quán)說明:本文檔由用戶提供并上傳,收益歸屬內(nèi)容提供方,若內(nèi)容存在侵權(quán),請進(jìn)行舉報或認(rèn)領(lǐng)

文檔簡介

LeDiscoursdelaméthode(sous-titréPourbienconduiresaraison,etchercherlavéritédanslessciences)estlepremiertextephilosophiquepubliéparRenéDescartes,en1637.Danslespremièreséditions,cediscoursservaitd'introductionàtroistraitésscientifiquesmettantenapplicationcetteméthode:laDioptrique,lesMétéoresetlaGéométrie.Toutefois,sacélébritéestdevenuetelle,qu'ilestdésormaissouventpubliéseul,commeunessaiindépendant.Cediscoursmarqueuneruptureaveclatraditionscolastique,jugéetrop?spéculative?parDescartes,etseprésenteplut?tcommeunplaidoyerpourunenouvellefondationdessciences,surdesbasesplussolides,etenfaveurduprogrèsdestechniques.Ilaétérédigédirectementenfran?ais,languevulgaire,Descartesvoulantparlàs'opposeràlatraditionscolastique(quiavaitpourhabituded'écrireenlatin)ets'adresseràunpublicpluslargequelessavantsetlesthéologiens1.Danscediscours,Descartesexposesonparcoursintellectueldefa?onrétrospective,depuissonregardcritiqueportésurlesenseignementsqu'ilavaitre?usàl'école,jusqu'àsafondationd'unephilosophienouvellequelquesannéesplustard.Ilyproposeaussiuneméthode(composéedequatrerègles)pouréviterl'erreur,etydéveloppeunephilosophiedudoute,visantàreconstruirelesavoirsurdesfondementscertains,ens'inspirantdelacertitudeexemplairedesmathématiques–lacélèbrephrase?jepensedoncjesuis?(cogito,ergosum),quipermetàDescartesdesortirdudoute,luiserviraàcetitredepremierprincipe.Parailleurs,ilyrésumesesméditationssurl'ameetsurDieu,dontildonnerauneversionbeaucoupplusétenduedanslesMéditationsmétaphysiques,quatreansplustard.LeDiscoursdelaméthodeestaussil'occasionpourDescartesdeprésenterunemoraleprovisoire,tenantenquelquesmaximesdeconduite,etdedévelopperdesconsidérationssurlesanimaux(théoriedes?animaux-machines?)etsurler?leduc?urdanslacirculationdusang.Enfin,letraitéprésentedesdéclarationssurlerapportdel'hommeàlanature,représentativesdelamodernité,puisqueDescartesyditqueleshommesdoiventse?rendrecommema?tresetpossesseursdelanature?,parleprogrèsdestechniques,aupremierplandesquellesilrecommanded'améliorerlamédecine.Sicediscourssembletroplongpourêtreluenunefois,onlepourradistinguerensixparties.Et,enlapremière,ontrouveradiversesconsidérationstouchantlessciences.Enlaseconde,lesprincipalesrèglesdelaméthodequel’auteuracherchée.Enlatroisième,quelquesunesdecellesdelamoralequ’ilatiréedecetteméthode.Enlaquatrième,lesraisonsparlesquellesilprouvel’existencedeDieuetdel’amehumaine,quisontlesfondementsdesamétaphysique.Enlacinquième,l’ordredesquestionsdephysiquequ’ilacherchées,etparticulièrementl’explicationdumouvementduc?uretdequelquesautresdifficultésquiappartiennentàlamédecine;puisaussiladifférencequiestentrenotreameetcelledesbêtes.Etenladernière,quelleschosesilcroitêtrerequisespourallerplusavantenlarecherchedelanaturequ’iln’aété,etquellesraisonsl’ontfaitécrire.QuatrièmepartieFondementsdelamétaphysiqueDescartesreconsidèretoutcequ'ilsaitaucoursdeméditationsmétaphysiques4;toutobjet,toutechoseettoutepenséedevientalorsfauxetillusoire.Or,puisquetoutestillusoire,ilsedemandecommentsavoiraveccertitudequ'ilexistelui-même,qu'iln'estpaslui-mêmenéant.PourDescartes,lesimplefaitdeseposercettequestionl'amèneaussit?tàuneréponsecertaine:?jepense,doncjesuis?.Iljugeacettevéritécommelepremierprincipeincontestabledelaphilosophiequ'ilcherchait.Puisqu’ilatrouvéunepropositionquisoitvraie,ilsedemandequ'est-cequidoitêtrerequispourqu’unepropositionsoitvraie;etilconclutque?leschosesquenousconcevonsfortclairementetfortdistinctement,sonttoutesvraies?,maisilajoutetoutdesuitequ'ilyaquelquesdifficultésà?bienremarquerquellessontcellesquenousconcevonsdistinctement?.Ilétablitensuiteleconceptdedualitédel'ameetducorps:cequifaitêtreunhumain,c'estsonesprit;cette?substancedonttoutel'essenceoulanaturen'estquedepenser,etquipourêtren'abesoind'aucunlieunid'aucunechosematérielle?.Puisilenvientàsedirequelaperfectiondecesavoiracquis(cogito,ergosum)venaitdequelquechosed'extérieuràlui-même.Ilémitalorsl'idéequelesélémentsdelanatureétaientexistants,etcompritquesapropreconscienceluiavaitétéinsuffléeparlanature,paruntoutdontchaquechosedépendaitl'unedel'autre.Cetout,c'étaitDieu:laperfection,l'immuable,l'infini,l'éternel,letoutconnaissant,letoutpuissant,paroppositionaunéant,etautreschosescommeledoute,l'inconstance,latristesse...SaconvictionqueDieuexisteestaussis?requelesdémonstrationsdegéométrienesignifientalorsplusrien.Ilbousculeaussil'idéeprincipalequel'onavaitdeDieu.Descartesremarquequel'oninculquetropàchercheràconna?treDieuparlesensdesyeuxetdel'imagination,cequiestvainetfolklorique.Cependant,ilajouteque,puisquetouteschoses,toutespenséesettoussongessontinsufflésparDieu,ilssontpotentiellementvrais,maisqu'ilfauttoujoursprendrebiengardequelejugementnetombepasdanslafantaisieetl'imagination.原文Jenesaissijedoisvousentretenirdespremièresméditationsquej’yaifaites;carellessontsimétaphysiquesetsipeucommunes,qu’ellesneserontpeut-êtrepasaugo?tdetoutlemonde:et[157]toutefois,afinqu'onpuissejugersilesfondementsquej'aiprissontassezfermes,jemetrouveenquelquefa?oncontraintd’enparler.J’avoisdèslong-tempsremarquéquepourlesm?ursilestbesoinquelquefoisdesuivredesopinionsqu’onsaitêtrefortincertaines,toutdemêmequesiellesétoientindubitables,ainsiqu’ilaétéditci-dessus:maispourcequ’alorsjedésiroisvaquerseulementàlarecherchedelavérité,jepensaiqu’ilfalloitquejefissetoutlecontraire,etquejerejetassecommeabsolumentfauxtoutceenquoijepourroisimaginerlemoindredoute,afindevoirs’ilneresteroitpointaprèscelaquelquechoseenmacréancequifutentièrementindubitable.Ainsi,acausequenossensnoustrompentquelquefois,jevoulussupposerqu'iln’yavoitaucunechosequifuttellequ'ilsnouslafontimaginer;etparcequ’ilyadeshommesquiseméprennentenraisonnant,mêmetouchantlesplussimplesmatièresdegéométrie,etyfontdesparalogismes,jugeantquej'étoissujetàfaillirautantqu’aucunautre,jerejetaicommefaussestouteslesraisonsquej’avoisprisesauparavantpourdémonstrations;etenfin,considérantquetouteslesmêmespenséesquenousavonsétantéveillésnouspeuventaussivenirquandnousdormons,sansqu’ilyenaitaucunepourlorsquisoitvraie,jemerésolusdefeindrequetoutesleschosesquim'étoientjamaisentréesenl'espritn’étoientnonplusvraiesquelesillusionsdemessonges.Maisaussit?taprèsjeprisgardeque,pendantquejevouloisainsipenserquetoutétoitfaux,ilfalloitnécessairementquemoiquilepensoisfussequelquechose;etremarquantquecettevérité,jepense,doncjesuis,étoitsifermeetsiassurée,quetouteslesplusextravagantessuppositionsdessceptiquesn’étoientpascapablesdel'ébranler,jejugeaiquejepouvoislarecevoirsansscrupulepourlepremierprincipedelaphilosophiequejecherchois.Puis,examinantavecattentioncequej'étois,etvoyantquejepouvoisfeindrequejen’avoisaucuncorps,etqu’iln'yavoitaucunmondeniaucunlieuoùjefusse;maisquejenepouvoispasfeindrepourcelaquejen'étoispoint;etqu'aucontrairedecelamêmequejepensoisàdouterdelavéritédesautreschoses,ilsuivoittrèsévidemmentettrèscertainementquej’etois;aulieuquesij'eusseseulementcessédepenser,encorequetoutlerestedecequej'avoisjamaisimaginée?tétévrai,jen'avoisaucuneraisondecroirequej'eusseété:jeconnusdelàquej'etoisunesubstancedonttoutel'essenceoulanaturen'estquedepenser,etpourêtren'abesoind’aucunlieuninedépendd'aucunechosematérielle;ensortequecemoi,c'est-à-direl'ame,parlaquellejesuiscequejesuis.estentièrementdistincteducorps,etmêmequ’elleestplusaiséeàconno?trequelui,etqu’encorequ’ilnef?tpoint,ellenelairroit[sic]pasd’êtretoutcequ’elleest.Aprèscelajeconsidéraiengénéralcequiestrequisàunepropositionpourêtrevraieetcertaine;carpuisquejevenoisd’entrouverunequejesavoisêtretelle,jepensaiquejedevoisaussisavoirenquoiconsistecettecertitude.Etayantremarquéqu’iln’yariendutoutenceci,jepense,doncjesuis,quim’assurequejedislavérité,sinonquejevoistrèsclairementquepourpenserilfautêtre,jejugeaiquejepouvoisprendrepourrèglegénéralequeleschosesquenousconcevonsfortclairementetfort

distinctementsonttoutesvraies,maisqu’ilyaseulementquelquedifficultéàbienremarquerquellessontcellesquenousconcevonsdistinctement.Ensuitedequoi,faisantréflexionsurcequejedoutois,etqueparconséquentmonêtren’étoitpastoutparfait,carjevoyoisclairementquec’étoituneplusgrandeperfectiondeconno?trequededouter,jem’avisaidechercherd’oùj’avoisapprisàpenseràquelquechosedeplusparfaitquejen’étois;etjeconclusévidemmentquecedevoitêtredequelquenaturequif?teneffetplusparfaite.Pourcequiestdespenséesquej’avoisdeplusieursautreschoseshorsdemoi,commeduciel,delaterre,delalumière,delachaleur,etdemille[160]autres,jen’étoispointtantenpeinedesavoird’oùellesvenoient,àcauseque,neremarquantrienenellesquimesemblatlesrendresupérieuresamoi,jepouvoiscroireque,siellesétoientvraies,c’étoientdesdépendancesdemanature,entantqu’elleavoitquelqueperfection,et,siellesnel’étoientpas,quejelestenoisdunéant,c’est-à-direqu’ellesétoientenmoipourcequej’avoisdudéfaut.Maiscenepouvoitêtrelemêmedel’idéed’unêtreplusparfaitquelemien:car,delatenirdunéant,c’étoitchosemanifestementimpossible;etpourcequ’iln’yapasmoinsderépugnancequeleplusparfaitsoitunesuiteetunedépendancedumoinsparfait,qu’ilyenaquederienprocèdequelquechose,jenelapouvoistenirnonplusdemoi-même:defa?onqu’ilrestoitqu’ellee?tétémiseenmoiparunenaturequifutvéritablementplusparfaitequejen’étois,etmêmequie?tensoitouteslesperfectionsdontjepouvoisavoirquelqueidée,c’estàdire,pourm’expliquerenunmot,quif?tDieu.Aquoij’ajoutaique,puisquejeconnoissoisquelquesperfectionsquejen’avoispoint,jen’étoispasleseulêtrequiexistat(j’userai,s’ilvouspla?t,icilibrementdesmotsdel’école);maisqu’ilfalloitdenécessitéqu’ilyene?tquelqueautreplusparfait,duqueljedépendisse,etduquelj’eusseacquistoutcequej’avois:car,sij’eusseétéseuletindépendantdetoutautre,ensortequej’eusse[161]eudemoi-mêmetoutcepeuquejeparticipoisdel’êtreparfait,j’eussepuavoirdemoi,parmêmeraison,toutlesurplusquejeconnoissoismemanquer,etainsiêtremoi-mêmeinfini,éternel,immuable,toutconnoissant,toutpuissant,etenfinavoirtouteslesperfectionsquejepouvoisremarquerêtreenDieu.Car,suivantlesraisonnementsquejeviensdefaire,pourconno?trelanaturedeDieu,autantquelamienneenétoitcapable,jen’avoisqu’àconsidérer,detoutesleschosesdontjetrouvoisenmoiquelqueidée,sic’étoitperfectionounondelesposséder;etj’étoisassuréqu’aucunedecellesquimarquoientquelqueimperfectionn’étoitenlui,maisquetouteslesautresyétoient:commejevoyoisqueledoute,l’inconstance,latristesse,etchosessemblables,n’ypouvoientêtre,vuquej’eusseétémoi-mêmebienaised’enêtreexempt.Puis,outrecela,j’avoisdesidéesdeplusieurschosessensiblesetcorporelles;car,quoiquejesupposassequejerêvois,etquetoutcequejevoyoisouimaginoisétoitfaux,jenepouvoisniertoutefoisquelesidéesn’enfussentvéritablementenmapensée.Maispourcequej’avoisdéjàconnuenmoitrèsclairementquelanatureintelligenteestdistinctedelacorporelle;considérantquetoutecompositiontémoignedeladépendance,etqueladépendanceestmanifestementundéfaut,jejugeoisdelàquecenepouvoitêtre[162]uneperfectionenDieud’êtrecomposédecesdeuxnatures,etqueparconséquentilnel’étoitpas;

maisques’ilyavoitquelquescorpsdanslemonde,oubienquelquesintelligencesouautresnaturesquinefussentpointtoutesparfaites,leurêtredevoitdépendredesapuissance,entellesortequellesnepouvoientsubsistersansluiunseulmoment.Jevouluschercheraprèscelad’autresvérités;etm’étantproposél’objetdesgéomètres,quejeconcevoiscommeuncorpscontinu,ouunespaceindéfinimentétenduenlongueur,largeurethauteurouprofondeur,divisibleendiversesparties,quipouvoientavoirdiversesfiguresetgrandeurs,etêtremuesoutransposéesentoutessortes,carlesgéomètressupposenttoutcelaenleurobjet,jeparcourusquelquesunesdeleursplussimplesdémonstrations;et,ayantprisgardequecettegrandecertitude,quetoutlemondeleurattribue,n’estfondéequesurcequ’onlescon?oitévidemment,suivantlarèglequej’aitant?tdite,jeprisgardeaussiqu’iln’yavoitriendutoutenellesquim’assuratdel’existencedeleurobjet:car,parexemple,jevoyoisbienque,supposantuntriangle,ilfalloitquesestroisanglesfussentégauxàdeuxdroits,maisjenevoyoisrienpourcelaquim’assuratqu’ilye?taumondeaucuntriangle:aulieurevenantàexaminerl’idéequej’avoisd’un[163]êtreparfait,jetrouvoisquel’existenceyétoitcompriseenmêmefa?onqu’ilestcomprisencelled’untrianglequesestroisanglessontégauxàdeuxdroits,ouencelled’unesphèrequetoutessespartiessontégalementdistantesdesoncentre,oumêmeencoreplusévidemment;etqueparconséquentilestpourlemoinsaussicertainqueDieu,quiestcetêtresiparfait,estouexiste,qu’aucunedémonstrationdegéométrielesauroitêtre.Maiscequifaitqu’ilyenaplusieursquisepersuadentqu’ilyadeladifficultéàleconno?tre,etmêmeaussiaconno?trecequec’estqueleurame,c’estqu’ilsn’élèventjamaisleurespritaudelàdeschosessensibles,etqu’ilssonttellementaccoutumésanerienconsidérerqu’enl’imaginant,quiestunefa?ondepenserparticulièrepourleschosesmatérielles,quetoutcequin’estpasimaginableleursemblen’êtrepasintelligible.Cequiestassezmanifestedecequemêmelesphilosophestiennentpourmaxime,danslesécoles,qu’iln’yariendansl’entendementquin’aitpremièrementétédanslesens,oùtoutefoisilestcertainquelesidéesdeDieuetdel’amen’ontjamaisété;etilmesemblequeceuxquiveulentuserdeleurimaginationpourlescomprendrefonttoutdemêmequesi,pourou?rlessonsousentirlesodeurs,ilssevouloientservirdeleursyeux:sinonqu’ilyaencorecettedifférence,quelesens[164]delavuenenousassurepasmoinsdelavéritédesesobjetsquefontceuxdel’odoratoudel’ou?e:aulieuqueninotreimaginationninossensnenoussauroientjamaisassurerd’aucunechosesinotreentendementn’yintervient.Enfin,s’ilyaencoredeshommesquinesoientpasassezpersuadésdel’existencedeDieuetdeleurameparlesraisonsquej’aiapportées,jeveuxbienqu’ilssachentquetouteslesautreschosesdontilssepensentpeut-êtreplusassurés,commed’avoiruncorps,etqu’ilyadesastresetuneterre,etchosessemblables,sontmoinscertaines;car,encorequ’onaituneassurancemoraledeceschoses,quiesttellequ’ilsemblequ’àmoinsd’êtreextravagantonn’enpeutdouter,toutefoisaussi,àmoinsqued’êtredéraisonnable,lorsqu’ilestquestiond’unecertitudemétaphysique,

onnepeutnierquecenesoitassezdesujetpourn’enêtrepasentièrementassuré,qued’avoirprisgardequ’onpeutenmêmefa?ons’imaginer,étantendormi,qu’onaunautrecorps,etqu’onvoitd’autresastresetuneautreterre,sansqu’ilensoitrien.Card’oùsait-onquelespenséesquiviennentensongesontplut?tfaussesquelesautres,vuquesouventellesnesontpasmoinsvivesetexpresses?Etquelesmeilleursespritsyétudienttantqu’illeurplaira,jenecroispasqu’ilspuissentdonneraucuneraisonquisoitsuffisantepour?tercedoutes’ilsne[165]présupposentl’existencedeDieu.Car,premièrement,celamêmequej’aitant?tprispourunerègle,àsavoirqueleschosesquenousconcevonstrèsclairementettrèsdistinctementsonttoutesvraies,n’estassuréqu’àcausequeDieuestouexiste,etqu’ilestunêtreparfait,etquetoutcequiestennousvientdelui:d’oùilsuitquenosidéesounotions,étantdeschosesréellesetquiviennentdeDieu,entoutceenquoiellessontclairesetdistinctes,nepeuventencelaêtrequevraies.Ensortequesinousenavonsassezsouventquicontiennentdelafausseté,cenepeutêtrequedecellesquiontquelquechosedeconfusetobscur,àcausequ’encelaellesparticipentdunéant,c’est-à-direqu’ellesnesontennousainsiconfusesqu’àcausequenousnesommespastoutparfaits.Etilestévidentqu’iln’yapasmoinsderépugnancequelafaussetéoul’imperfectionprocèdedeDieuentantquetelle,qu’ilyenaquelautilitéoulaperfectionprocèdedunéant.Maissinousnesavionspointquetoutcequiestennousderéeletdevraivientd’unêtreparfaitetinfini,pourclairesetdistinctesquefussentnosidées,nousn’aurionsaucuneraisonquinousassuratqu’elleseussentlaperfectiond’êtrevraies.Or,aprèsquelaconnoissancedeDieuetdel’amenousaainsirenduscertainsdecetterègle,ilestbienaiséàconno?trequelesrêveriesquenous[166]imaginonsétantendormisnedoiventaucunementnousfairedouterdelavéritédespenséesquenousavonsétantéveillés.Cars’ilarrivoitmêmeendormantqu’one?tquelqueidéefortdistincte,comme,parexemple,qu’ungéomètreinventatquelquenouvelledémonstration,sonsommeilnel’empêcheroitpasd’êtrevraie;etpourl’erreurlaplusordinairedenossonges,quiconsisteencequ’ilsnousreprésententdiversobjetsenmêmefa?onquefontnossensextérieurs,n’importepasqu’e

溫馨提示

  • 1. 本站所有資源如無特殊說明,都需要本地電腦安裝OFFICE2007和PDF閱讀器。圖紙軟件為CAD,CAXA,PROE,UG,SolidWorks等.壓縮文件請下載最新的WinRAR軟件解壓。
  • 2. 本站的文檔不包含任何第三方提供的附件圖紙等,如果需要附件,請聯(lián)系上傳者。文件的所有權(quán)益歸上傳用戶所有。
  • 3. 本站RAR壓縮包中若帶圖紙,網(wǎng)頁內(nèi)容里面會有圖紙預(yù)覽,若沒有圖紙預(yù)覽就沒有圖紙。
  • 4. 未經(jīng)權(quán)益所有人同意不得將文件中的內(nèi)容挪作商業(yè)或盈利用途。
  • 5. 人人文庫網(wǎng)僅提供信息存儲空間,僅對用戶上傳內(nèi)容的表現(xiàn)方式做保護(hù)處理,對用戶上傳分享的文檔內(nèi)容本身不做任何修改或編輯,并不能對任何下載內(nèi)容負(fù)責(zé)。
  • 6. 下載文件中如有侵權(quán)或不適當(dāng)內(nèi)容,請與我們聯(lián)系,我們立即糾正。
  • 7. 本站不保證下載資源的準(zhǔn)確性、安全性和完整性, 同時也不承擔(dān)用戶因使用這些下載資源對自己和他人造成任何形式的傷害或損失。

最新文檔

評論

0/150

提交評論